پذیره‌نویسی چیست؟

پذیره‌نویسی در بازار مالی به معنی خرید اوراق بهادار از منتشر کننده آن و پرداخت یا تعهد پرداخت وجه کامل آن طبق قرارداد است. شرکت‌های سهامی عام برای تأمین سرمایه اولیه خود از طریق فرآیند پذیره نویسی به جذب سرمایه مورد نیاز برای تأسیس شرکت اقدام می‌کند. در واقع، این فرآیند، حضور اشخاصی که قصد سهامداری در شرکت‌ها را دارند آسان‌تر کرده و به تأمین مالی بهتر و سریع‌تر شرکت‌ها کمک زیادی می‌کند.

برای اجرای فرآیند پپذیره‌نویسی، باید طرح پذیره نویسی تهیه شود و موسسان شرکت آن را تأیید کنند. بعد از طی مراحل قانونی، موسسان شرکت با یک اعلامیه در سایت کدال یا روزنامه‌ای که از پیش تعیین شده است، طرح و بانک یا کارگزاری را که مسئول برگزاری طرح پذیره نویسی است، به اطلاع عموم مردم می‌رسانند. در این اطلاعیه مهلت پذیره نویسی نیز اعلام می‌شود. هر شخص در مدت زمان اعلام شده با پرداخت وجه، سندی به نام “تعهد سهم” را دریافت می‌کند. این شخص بعد از تشکیل شرکت، به میزان پولی که پرداخت کرده سهام شرکت را دریافت می‌کند.

تفاوت با عرضه اولیه

در نگاه اول شاید پذیره‌نویسی و عرضه اولیه سهام در نگاه سرمایه‌گذاران به ویژه سرمایه‌گذاران جدید بورسی از شباهت زیادی برخوردار باشند. یکی از شباهت‌های این دو، روش ثبت سفارش است. اما تفاوت‌ها کجاست؟

1. در عرضه اولیه سهام در بورس یا فرابورس، محدوده قیمتی برای سهم در نظر گرفته می‌َشود به عنوان مثال طی اطلاعیه‌ای از سوی مقام ناظر اعلام می‌شود که سهام شرکت در محدوده قیمتی 2000 تا 2050 ریال عرضه خواهد شد. از این رو متقاضیان سفارش‌های خود را در این بازه قیمتی در سیستم معاملاتی وارد می‌کنند. اما پذیره‌نویسی در قیمت اسمی یعنی 100 تومان(1000ریال) انجام می‌پذیرد.
2.  برای عرضه اولیه سهام یک بازه زمانی معمولا 2 تا 4 ساعته در یک روز در نظر گرفته می‌َشود و سپس بر اساس سفارش‌های ثبت شده در سیستم سهام به متقاضیان تخصیص پیدا می‌کند. در پذیره‌نویسی اما مهلت زمانی حدکثر 30 روزه در نظر گرفته می‌َشود.
3. مهمترین تفاوت آنها، زمان قابل معامله شدن سهم شرکت در بازار سهام است. در عرضه اولیه بلافاصله در روز بعد از عرضه، نماد شرکت باز شده و با دامنه نوسانات مربوط به خود آماده معامله می‌َشود(انواع دامنه نوسان بورس را در در مطلب حداقل مبلغ سرمایه گذاری در بورس مطالعه نمایید). اما در پذیره‌نویسی پس از اتمام فرآیند، باید مراحل مربوط به ثبت شرکت دنبال شود. این مرحله ممکن است روزها یا ماه‌ها به به طول بیانجامد. پس از آن است که شاهد بازگشایی نماد معاملاتی در بازار سهام و انجام معاملات خواهیم بود.

حداقل تعداد اشخاصی که در پذیره نویسی شرکت می‌کنند باید بیشتر از پنج نفر باشند تا امکان تشکیل هیئت مدیره شرکت وجود داشته باشد.

مهلت پذیره‌نویسی چقدر است؟

بر طبق تبصره یک ماده 23 قانون بازار اوراق بهادار، سازمان بورس تعیین‌کننده مدت زمان انجام پذیره‌نویسی است که این مدت عموما بیشتر از 30 روز نخواهد بود. با این حال سازمان بورس می‎تواند با تقاضای موسسان و احراز ادله مستدل، حداکثر 30 روز دیگر پذیره‌نویسی را تمدید کند. تبصره2 همین ماده مقرر کرده نتایج توزیع و فروش اوراق بهادار باید به سازمان اطلاع داده شود.

این امر به منظور حفظ حقوق سرمایه‌گذاران بوده تا سرمایه آنها بدون دلیل در بانک باقی نماند. تبصره 3 ماده فوق پیش‎بینی کرده که استفاده از وجوه دریافتی، پس از تکمیل فرآیند عرضه عمومی توسط سازمان مجاز است. از سوی دیگر در تبصره 4 این ماده آمده است در صورت عدم تکمیل فرایند عرضه عمومی، وجوه تادیه شده باید حداکثر ظرف مدت پانزده روز به سرمایه‌گذاران برگردانده شود.

تعهد پذیره‌ نویسی چیست؟

در تعهد پذیره‌ نویسی اگر اوراق بهادار ظرف مهلت مقرر به فروش نرسند، شخص تعهد می‌کند که آن اوراق را بخرد. به شخصی که اوراق را می‌خرد، «متعهد» یا «کارگزار» می‌گویند. متعهد شخص سومی است که در صورت فروش نرفتن اوراق بهادار در مدت تعیین ‌شده، خرید کل اوراق را بر عهده می‌گیرد. این شخص جدا از خریداران اوراق است.

پذیره نویسی حق تقدم چگونه انجام می شود؟

علاوه بر این هنگامی که یک شرکت افزایش سرمایه از طریق آورده نقدی سهامداران می‌دهد، به هر سهامدار تعدادی سهام حق تقدم تعلق می‌گیرد، بعد از مدت دو ماه درصورتی که سهامداران تمامی حق‌تقدم‌های منتشر شده را با واریز 1000 ریال مبلغ اسمی به حساب شرکت، تبدیل نکنند. شرکت باقی مانده حق تقدم‌های تبدیل نشده را به حراج می‌گذارد که پذیره نویسی از نوع عمومی می‌گویند. شما می‌توانید اطلاعات مربوط به پذیره‌نویسی عمومی هر شرکت را بعد از اتمام مهلت قانونی استفاده از حق تقدم، در سایت کدال مشاهده نمایید.